Εξήντα χρόνια μετά, το έργο του Σταμάτη Κ. Μανούση εξακολουθεί να μιλά
Έργο, Μνήμη και Αναγνώριση
Η Κως του 20ού αιώνα γνώρισε μεγάλες δυσκολίες, αλλά και σημαντικά έργα που άλλαξαν την καθημερινότητα και την αναπτυξιακή της πορεία. Ανάμεσα στους ανθρώπους που συνέβαλαν αποφασιστικά σε αυτή την προσπάθεια υπήρξε ο οφθαλμίατρος, βουλευτής Δωδεκανήσου και Υπουργός Υγιεινής Σταμάτης Κ. Μανούσης.
Η πολιτική του επιλογή το 1965 κρίθηκε αυστηρά μέσα στο ιδιαίτερα φορτισμένο κλίμα της εποχής. Η συνολική ιστορική αποτίμηση, όμως, δεν μπορεί να αγνοήσει το ήθος, τα δημοκρατικά του αισθήματα και κυρίως τα έργα που διεκδίκησε για την Κω.
Στις 25 Ιουλίου 1966 υλοποιώντας τις προεκλογικές του δεσμεύσεις, πραγματοποιήθηκε η θεμελίωση του οικισμού «Σοφοκλής Βενιζέλος», των γνωστών σήμερα «Λαϊκών», για τη στέγαση 62 οικογενειών που μέχρι τότε ζούσαν σε τρώγλες, παραπήγματα και πρόχειρες κατασκευές.
Εξήντα χρόνια αργότερα, στον οικισμό εξακολουθούν να ζουν οι οικογένειες εκείνων των ανθρώπων, τα παιδιά και τα εγγόνια τους. Οι αρχικές κατοικίες επεκτάθηκαν και εξελίχθηκαν, παραμένοντας ζωντανή μαρτυρία ενός έργου κοινωνικής πρόνοιας που πρόσφερε ασφάλεια και αξιοπρέπεια.
Οι θεμέλιοι λίθοι και οι αναμνηστικές επιγραφές αφαιρέθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, παραδίδοντας για χρόνια στη λήθη τα πρόσωπα που συνέβαλαν στη δημιουργία του οικισμού. Τα σπίτια, όμως, παρέμειναν και μαζί τους παρέμεινε η ιστορική αλήθεια.
Εξίσου καθοριστική ήταν η συμβολή του Σταμάτη Μανούση στην κατασκευή της μεγάλης προβλήτας του λιμανιού της Κω. Μέχρι τότε, τα επιβατηγά πλοία παρέμεναν αρόδου και οι επιβάτες μεταφέρονταν με τα γαζολίνα, όπως η «Σεβαστιάνα» και η «Πούλια».
Ο ίδιος είχε αντιληφθεί ότι χωρίς ένα σύγχρονο λιμάνι η Κως δεν θα μπορούσε να αποκτήσει τουριστική και εμπορική δυναμική. Διεκδίκησε το έργο από την κυβέρνηση και με αποφασιστικότητα και η έναρξη της κατασκευής του ξεκίνησε πριν εξήντα χρόνια ,το 1966.
Η ολοκλήρωση και η λειτουργία του οικισμού και του λιμενικού έργου πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας, με αποτέλεσμα η προηγούμενη προσπάθεια και η συμβολή του να αποσιωπηθούν. Η νέα προβλήτα, όμως, άλλαξε τη ζωή του νησιού, επιτρέποντας στα μεγάλα πλοία να προσεγγίζουν με ασφάλεια και ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη του τουρισμού και του εμπορίου.
Χαρακτηριστική παραμένει η μαρτυρία παλαιού Κώου του αείμνηστου Παντελή Σβουρενου (2014)
«Αν δεν υπήρχε ο Μανούσης το 1966, εμείς θα πηγαίναμε ακόμη στα καράβια με τα γαζολίνα».
Η διεκδίκηση του νέου Νοσοκομείου της Κω, ο ηλεκτροφωτισμός των χωριών, η αποπεράτωση έργων υποδομής, όπως το ΔΙΙΚ ,ο οικισμός των «Λαϊκών» και το λιμάνι συνθέτουν το αποτύπωμα μιας πολιτικής παρουσίας που δεν περιορίστηκε σε λόγια.
Όπως σημείωσε ο ιστορικός Βασίλης Χατζηβασιλείου, ακόμη και πολιτικοί αντίπαλοι του Σταμάτη Μανούση αναγνώρισαν μετά τον θάνατό του «το αδιαμφισβήτητο ήθος του και τα αγνά πατριωτικά και δημοκρατικά του αισθήματα».(Μιχάλης Κουγιουμτζής Αντώνης πληθιδης κ.α.)
Η ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Κω, στις 24 Ιουνίου 2010, για την παραχώρηση τάφου και η πάνδημη τελετή ανακομιδής των οστών του, στις 3 Ιουλίου 2011, αποτέλεσαν πράξεις ηθικής αναγνώρισης.
Εξήντα χρόνια μετά, τα «Λαϊκά» εξακολουθούν να στεγάζουν ανθρώπινες ζωές και η μεγάλη προβλήτα να υποδέχεται καθημερινά κατοίκους και επισκέπτες.
Οι θεμέλιοι λίθοι μπορεί να αφαιρέθηκαν και οι επιγραφές να χάθηκαν. Τα έργα, όμως, παρέμειναν.
Και μέσα από αυτά, το έργο του Σταμάτη Κ. Μανούση εξακολουθεί να μιλά, αθόρυβα.
Τα γεγονότα, οι μαρτυρίες και το σχετικό φωτογραφικό υλικό παρουσιάζονται αναλυτικά στο βιβλίο «Σταμάτης Κ. Μανούσης – Ένα αφήγημα ζωής».2025 εκδόσεις Μένανδρος
Μπορείτε να δείτε το βίντεο στο YouTube στον σύνδεσμο
